|
Người
Nhật Bản thường dùng ích mẫu làm bánh cho
sản phụ. Lá ích mẫu non rửa sạch, nấu
khoảng 5 phút, lấy cái bỏ nước, cho vào
trong bánh tinh bột gạo làm nhân, nướng vàng.
Theo Đông
y, ích mẫu tính hàn, vị đắng, vào kinh can, có
tính năng hoạt huyết tiêu ứ, bổ huyết.
Đây là món thuốc quư cho phụ nữ. Một số
món dược thiện từ vị thuốc này:
Canh
ích mẫu: Dùng lá ích mẫu non nấu canh,
nấu cháo kích thích tiêu hóa và chữa bệnh
đường ruột, hạ cao huyết áp.
Ích mẫu với trứng gà: Ích mẫu
30-60 g, huyền hồ 20 g, trứng gà 2 quả. Cho 2 vị
thuốc vào túi vải thưa nấu chung với trứng
gà. Khi trứng chín, bóc bỏ vỏ, xong cho trứng
vào thuốc nấu một lúc nữa, sau đó ăn
trứng, uống nước thuốc, bỏ bă. Dùng
trước kỳ kinh nguyệt 1 lần trong 7 ngày
để chữa rối loạn kinh nguyệt, thống
kinh do huyết ứ (có kinh đau bụng).
Ích mẫu, trứng gà, đường đỏ:
Cách dùng như trên, dùng cho chứng ít kinh do huyết
ứ.
Ích
mẫu, hương phụ, trứng gà: Ích
mẫu 50-60 g, hương phụ 15 g, trứng gà 2 quả.
Cách dùng như 2 bài trên, chữa kinh nguyệt kéo dài,
đóng cục.
Gà
tiềm ích mẫu: Gà mái 1 con, ích mẫu 2
lạng hầm ăn cái, uống nước, chữa
kinh nguyệt không đều, bồi dưỡng sau
sinh và pḥng chứng ứ huyết.
Ích mẫu, mộc nhĩ thang: Ích mẫu
50 g, hoắc mộc nhĩ 10g, đường 50 g, nấu
nước uống hàng ngày trong 1 tuần. Dùng chữa
ác lộ bất tuyệt (kinh ra dầm dề không dứt).
Trà ích mẫu: Lá trà 3 g, ích mẫu
6 g, đường đỏ 15 g. Hăm nước sôi
15 phút, uống thay trà, chữa đau bụng kinh do huyết
ứ, viêm khoang chậu măn tính.
Trà ích mẫu: Nhúng lá ích mẫu
vào nước sôi rồi phơi khô. Mỗi lần lấy
tỉ lệ 1 trà-5 nước, cho vài hạt muối
nấu sôi 10 phút, có tác dụng làm mạnh tiêu hóa,
trừ giun sán (uống lúc đói), chữa vàng da,
điều ḥa kinh nguyệt, chậm kinh, kinh bế.
Cháo ích mẫu thảo: Nước
ích mẫu tươi 10 g, nước sinh địa
tươi và nước ngó sen tươi, mỗi loại
10-40 g, nước gừng tươi 2 g, mật ong 10
ml, gạo tẻ 100 g, nấu cháo sắp chín th́ cho
các nước trên vào, ḥa ít mật ong khuấy
đều là được. Ngày ăn 2 lần,
ăn nóng, bệnh thuyên giảm th́ ngừng. Công dụng
tư âm thanh huyết nhiệt, chữa sốt cao, phát
ban, lưỡi đỏ, cuống lưỡi vàng bẩn,
sốt mê man, phụ nữ kinh nguyệt không đều,
tử cung xuất huyết. Sau sinh có máu hôi và hay bị
choáng do thiếu máu. Không dùng trường hợp tỳ
hư, tiêu chảy. Không dùng kèm với hành, kiệu,
hẹ. Nên nấu vào dụng cụ tráng men để
tránh tiếp xúc kim loại.
Cao ích mẫu sơn tra: Chữa
ứ huyết, huyết ra dầm dề dai dẳng:
ích mẫu và sơn tra phiến (thái mỏng) mỗi vị
50 g. Dùng 500 ml nước, nấu c̣n 400 ml, bỏ bă lấy
nước, cho vào đường cát 100 g, nấu cao.
Mỗi lần uống 20 ml, ngày 2 lần, uống 2-3
ngày.
Cháo ích mẫu giúp dễ sinh: Ích mẫu
đương quy, xuyên khung, đại phúc b́, chỉ
xác, bạch chỉ, mỗi thứ 10 g, gạo tấm
50 g, đường vừa đủ, cách dùng như
trên. Công dụng lư khí, hoạt huyết, tiêu ứ,
trợ sản (giúp dễ sinh).
Gà
ích mẫu hương phụ: Thịt gà 250
g, 100 g, hương phụ 100 g, hành 5 củ. Hành giă
nhuyễn cho vào nồi cùng thịt gà, ích mẫu, hương
phụ, đổ nước nấu chín. Dùng trước
kỳ kinh 3-4 ngày. Trị hành kinh đau bụng.
Canh thịt heo ích mẫu: Thịt
heo nạc 200 g, ích mẫu 30 g, đào nhân 10 g, tô mộc
15 g, đậu đen 150 g. Thịt heo thái miếng nhỏ,
nấu với các vị trên đến khi thịt chín
nhừ là được. Ăn thịt, uống nước.
Ngày 1 lần, chữa huyết ứ, rối loạn
kinh nguyệt, thống kinh. Trị mụn nổi kết
cứng, sưng đau, để lại sẹo trên mặt,
dưỡng da.
Canh trứng gà ích mẫu: Trứng
gà 2 quả, ích mẫu 50 g (hoặc 50 ngọn), rau cần
250 g lấy cọng bỏ lá cắt ngắn nấu
chung với ích mẫu, sau nửa tiếng, cho trứng
vào đánh đều cho sôi, thêm gia vị. Có tác dụng
bổ huyết điều kinh.
Ích mẫu hạt cam: Ích mẫu
50-100 g, hạt cam 30 g, hồng đường 50 g. Nấu
3 thứ với nước uống trong ngày. Một
tháng uống vài ngày liền, chữa bế kinh.
Ích mẫu trần b́: Ích mẫu
50-100 g, trần b́ 9 g, trứng gà 2 quả. Tất cả
cho vào nước, lượng vừa đủ, nấu
cho trứng chín lấy ra bóc vỏ, lại cho vào nấu
lại cho sôi kỹ, ăn trứng uống nước.
Chữa kinh nguyệt sau kỳ do khí huyết hư. Dùng
trước kỳ có kinh, ngày 1 liều trong 2-3 ngày.
Trà ích mẫu: Chè xanh 20 g, ích mẫu
200 g (khô) hoặc 400 g tươi sắc lấy nước
uống, chữa băng huyết do ứ huyết và xuất
huyết sau sinh không sạch.
Trứng gà ích mẫu: Trứng gà
2 quả, ích mẫu 30 g nấu chung cho đến trứng
chín lấy ra bóc vỏ, bỏ vào lại nấu sôi,
chữa thống kinh.
Gà hầm ích mẫu: Gà gị 300 g mổ
bỏ ruột, ngọn ích mẫu non thái nhỏ. Trộn
đều gạo với ích mẫu thêm gia vị nhồi
vào bụng gà, khâu lại rồi đem hầm nhừ.
Ăn nóng, ngày 1 lần. Chữa kinh nguyệt không
đều, kinh bế, kinh ít.
Ở nông thôn, người dân dùng cao ích mẫu tự
nấu, giúp phụ nữ ăn ngon miệng, tiêu hóa tốt,
ít mắc bệnh tiêu hóa. Điều đó được
giải thích là do ích mẫu có tác dụng làm khí huyết
lưu thông; nếu sử dụng đúng cách sẽ
làm cho da dẻ hồng hào, tươi nhuận.
Không được dùng ích mẫu khi mang thai v́ tính
hoạt huyết hóa ứ của ích mẫu có thể
gây sẩy thai.
(Sức Khỏe
& Đời Sống)
|